Kò ní ṣúgà? Kò sí ṣúgà tí a fi kún un? Tàbí ìkéde tí kò tọ́?

ỌJỌ́ TÍ A TẸ ÀPILẸ̀KỌ JÁDE, 15.04.2023

Ẹ jẹ́ ká jọ ṣe àyẹ̀wò àwọn ìkéde nípa èròjà oúnjẹ tó ní í ṣe pẹ̀lú ṣúgà. Mo ti ṣàkíyèsí pé àwọn apá kan nínú òfin kò ṣe kedere tàbí pé wọ́n kù díẹ̀ káàtó, àwọn tó wà nínú ẹ̀ka iṣẹ́ náà kò lóye wọn tán, àti pé àwọn àmì tí kò tọ́ tilẹ̀ wà ní ọjà.

Láti gbé ọ̀rọ̀ yìí yẹ̀ wò, a ó tọ́ka sí òfin oúnjẹ Tọ́kì, àwọn òfin oúnjẹ gbogbogbò ti Ìṣọ̀kan Yúróòpù, EFSA, FDA, WHO àti Codex Alimentarius.

Apá 1: Ìkéde “kò ní ṣúgà”

Ẹ jẹ́ ká kọ́kọ́ wo àpilẹ̀kọ òfin oúnjẹ Tọ́kì tó sọ irú oúnjẹ tí a lè fi àmì “kò ní ṣúgà” àti “kò sí ṣúgà tí a fi kún un” sí.

Àwọn àdéhùn fún ìkéde nípa iye ṣúgà

Ṣúgà	Iye kékeré	Ṣúgà inú 100 g oúnjẹ líle kò gbọdọ̀ ju 5 g lọ; tàbí ṣúgà inú 100 mL oúnjẹ olómi kò gbọdọ̀ ju 2,5 g lọ.
	Kò ní ṣúgà	Ṣúgà inú 100 g oúnjẹ líle tàbí 100 mL oúnjẹ olómi kò gbọdọ̀ ju 0,5 g lọ.
	Kò sí ṣúgà tí a fi kún un	Oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní monosaccharide tàbí disaccharide èyíkéyìí tàbí oúnjẹ mìíràn tí a fi kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn. Bí ṣúgà bá wà nínú oúnjẹ náà ní ti ẹ̀dá, àmì rẹ̀ gbọdọ̀ tún ní ọ̀rọ̀ “Ó NÍ ṢÚGÀ TÍ Ó WÀ NÍ TI Ẹ̀DÁ”.

Àkíyèsí 1: A kò ṣàyẹ̀wò ìkéde iye kékeré nínú àpilẹ̀kọ yìí, nítorí òye àpilẹ̀kọ òfin “kò ní ṣúgà” yóò tún ràn wá lọ́wọ́ láti lóye ti iye kékeré.

Bí a ṣe rí nínú àpilẹ̀kọ òfin tó wà lókè, kí a tó lè ṣàpèjúwe oúnjẹ tàbí fi àmì “kò ní ṣúgà” sí i, kò gbọdọ̀ ní ju 0,5 % ṣúgà lọ.

Àpilẹ̀kọ òfin náà ṣe kedere, ṣùgbọ́n a ní láti wo ìtumọ̀ ṣúgà kí a lè lóye rẹ̀.

Nítorí ìbéèrè kan lè wá sí ọkàn: ṣé ó yẹ ká ka polyols sí ṣúgà? Nítorí sorbitol jẹ́ monosaccharide, maltitol sì jẹ́ disaccharide.

Ibí yìí gan-an ni ìdàrúdàpọ̀ ti lè bẹ̀rẹ̀.

Fún àpẹẹrẹ, bí oúnjẹ tó ní maltitol bá ní ṣúgà 0,3 g nínú 100 g, ṣé a lè fi àmì “kò ní ṣúgà” sí i?

Kí a tó lè dáhùn ìbéèrè yìí, a gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ wo ìtumọ̀ ṣúgà.

Nítorí náà, bí oúnjẹ bá ní ṣúgà 0,5 g tàbí kéré sí i nínú 100 g, yálà ó wà nínú rẹ̀ ní ti ẹ̀dá tàbí a fi kún un nígbà ṣíṣe rẹ̀, a lè fi àmì “kò ní ṣúgà” sí i.

Àkíyèsí 2: Ní Tọ́kì, kò sí ọ̀kan nínú àwọn òfin tó kan wá tó sọ pé kí a tó lè fi àmì “kò ní ṣúgà” sí oúnjẹ, a kò gbọdọ̀ ti fi ṣúgà kún oúnjẹ náà.

Bí a bá padà sí ìbéèrè tó wà lókè, a lè fi àmì “kò ní ṣúgà” sí oúnjẹ tó ní maltitol tàbí polyols mìíràn, níwọ̀n ìgbà tí ó bá tẹ̀ lé àwọn àdéhùn ìkéde náà.

Apá 2: Kò sí ṣúgà tí a fi kún un

ABALA 1 [2.1]

Ẹ jẹ́ ká wá sí ìkéde “kò sí ṣúgà tí a fi kún un”.

Ìkéde yìí dà bí èyí tó díjú, tí òfin náà kò sì tíì mú ṣe kedere pátápátá.

Àwọn àjọ aláṣẹ mẹ́rin — EU/EFSA, FDA, FAO/Codex Alimentarius àti WHO — yàtọ̀ sí ara wọn nínú ìtumọ̀ ṣúgà fún ọ̀rọ̀ yìí.

Nínú àwọn àjọ mẹ́rin wọ̀nyí, FDA àti FAO/Codex Alimentarius ni wọ́n le jù lọ lórí ọ̀rọ̀ yìí tí wọ́n sì mú un ṣe kedere pátápátá.

Àwọn àkótán ìtumọ̀ àti ìtọ́sọ́nà àwọn àjọ mẹ́rin wà nísàlẹ̀.

Ẹ lè rí gbogbo ìtumọ̀ àti ìtọ́sọ́nà tí a mẹ́nu kàn lókè nínú abala àwọn ìtọ́kasí.

Nítorí ọ̀rọ̀ wa ní báyìí jẹ́ òfin oúnjẹ Tọ́kì, ẹ jẹ́ ká gbé e yẹ̀ wò ní ìbámu pẹ̀lú òfin náà.

Àpilẹ̀kọ tó kan ọ̀rọ̀ yìí nínú òfin oúnjẹ Tọ́kì rí báyìí.

Àwọn àdéhùn fún ìkéde nípa iye ṣúgà

Ṣúgà	Iye kékeré	Ṣúgà inú 100 g oúnjẹ líle kò gbọdọ̀ ju 5 g lọ; tàbí ṣúgà inú 100 mL oúnjẹ olómi kò gbọdọ̀ ju 2,5 g lọ.
	Kò ní ṣúgà	Ṣúgà inú 100 g oúnjẹ líle tàbí 100 mL oúnjẹ olómi kò gbọdọ̀ ju 0,5 g lọ.
	Kò sí ṣúgà tí a fi kún un	Oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní monosaccharide tàbí disaccharide èyíkéyìí tàbí oúnjẹ mìíràn tí a fi kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn. Bí ṣúgà bá wà nínú oúnjẹ náà ní ti ẹ̀dá, àmì rẹ̀ gbọdọ̀ tún ní ọ̀rọ̀ “Ó NÍ ṢÚGÀ TÍ Ó WÀ NÍ TI Ẹ̀DÁ”.

Ẹ jẹ́ ká ṣàyẹ̀wò àpilẹ̀kọ òfin náà ní abala kọ̀ọ̀kan.

Àpilẹ̀kọ òfin náà sọ pé:

Oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní monosaccharide tàbí disaccharide èyíkéyìí tàbí oúnjẹ mìíràn tí a fi kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn.

Ẹ jẹ́ ká pín gbólóhùn náà sí méjì láìyí ìtumọ̀ rẹ̀ padà:

1- Oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní monosaccharide tàbí disaccharide èyíkéyìí.

2- Tàbí oúnjẹ mìíràn tí a fi kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn.

Ó dà bíi pé ọ̀rọ̀ náà ṣe kedere, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Kò gbọdọ̀ ní mono- tàbí disaccharide. Ṣé a gbọ́dọ̀ lóye èyí pé oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní mono- tàbí disaccharide lábẹ́ ipò èyíkéyìí? Ṣùgbọ́n ìtakora wà níbí, nítorí abala kejì ti àpilẹ̀kọ òfin náà sọ pé:

Bí ṣúgà bá wà nínú oúnjẹ náà ní ti ẹ̀dá, àmì rẹ̀ gbọdọ̀ tún ní ọ̀rọ̀ “Ó NÍ ṢÚGÀ TÍ Ó WÀ NÍ TI Ẹ̀DÁ”.

Nítorí náà, a ronú pé bóyá ìṣòro ìtumọ̀ èdè kan wà, a sì wo àpilẹ̀kọ òfin àkọ́kọ́ nínú òfin EU.

Bí a ṣe wo àpilẹ̀kọ òfin àkọ́kọ́, àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣe kedere:

1- ọjà náà kò ní mono- tàbí disaccharide èyíkéyìí tí a fi kún un

Nítorí náà, ó ṣe kedere pé ìṣòro ìtumọ̀ èdè wà. Láti inú èyí, a lóye pé ohun tí a gbọ́dọ̀ wò ni bóyá a ti fi mono- tàbí disaccharide kún oúnjẹ náà, dípò bóyá ó ní wọn nínú tàbí kò ní wọn.

POLYOLS ŃKỌ́? A KÒ MẸ́NU KÀN WỌ́N!

Ẹ jẹ́ ká wo àpẹẹrẹ yìí:

Ẹ ronú nípa oúnjẹ tó ní ṣúgà 5 % ní ti ẹ̀dá, tí a sì fi maltitol kún un. Báwo ni a ṣe gbọ́dọ̀ ṣe ìkéde nípa èròjà oúnjẹ rẹ̀ ní irú ipò yìí?

Nítorí oúnjẹ náà ní ṣúgà 5 %, a kò lè fi àmì “kò ní ṣúgà” sí i.

Nítorí a fi maltitol kún un, a kò sì gbọ́dọ̀ fi àmì “kò sí ṣúgà tí a fi kún un” sí i, nítorí maltitol jẹ́ disaccharide, àpilẹ̀kọ òfin fún ìkéde náà sì sọ pé a kò gbọdọ̀ fi disaccharide kún un, láìsí ọ̀rọ̀ tó yọ polyols kúrò nínú ààlà rẹ̀.

Ṣùgbọ́n ṣé èyí bójú mu?

Bí ṣúgà inú oúnjẹ bá jẹ́ ≤ 0,5 %, a lè ṣe ìkéde “kò ní ṣúgà” lẹ́yìn fífi maltitol kún un, ṣùgbọ́n a kò lè ṣe ìkéde “kò sí ṣúgà tí a fi kún un”. Èyí jẹ́ ìtakora níwọ̀n ìgbà tí kò bá ní ìtọ́kasí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ fi kún abala kejì ti àpilẹ̀kọ òfin náà, níbi tí a ti túmọ̀ “kò sí ṣúgà tí a fi kún un”, pé polyols kò sí nínú ààlà rẹ̀.

Ṣé olùṣe tó ń ka òfin gbọ́dọ̀ ronú báyìí?

“Kò sí àlàyé pé polyols kò sí nínú ààlà ìkéde ‘kò sí ṣúgà tí a fi kún un’, ṣùgbọ́n orúkọ rẹ̀ gan-an sọ pé ‘kò sí ṣúgà tí a fi kún un’, níwọ̀n bí polyols kò sì ti sí nínú ìtumọ̀ ṣúgà, mo lè lo àmì yìí bí mo tilẹ̀ fi polyol kún ọjà náà.”

Àpilẹ̀kọ òfin gbọ́dọ̀ ṣe kedere, kí ó sì rọrùn láti lóye. FDA* àti Codex Alimentarius ti sọ ọ̀rọ̀ náà ní kedere àti ní ọ̀nà tó yéni**, wọ́n sì sọ ní kedere pé àwọn èròjà tí a ń sọ nípa rẹ̀ níbí kò gbọdọ̀ jẹ́ ṣúgà. Nítorí àpilẹ̀kọ Kóòdù Oúnjẹ Tọ́kì kò ṣàlàyé pé “ṣúgà ni mò ń sọ nípa rẹ̀”, àwọn tí òfin náà kan kò mọ ọ̀nà tí wọ́n gbọ́dọ̀ tẹ̀ lé.

*Ọ̀rọ̀ FDA tó kan èyí:

A lè lo àwọn ọ̀rọ̀ “kò sí ṣúgà tí a fi kún un”, “láìfi ṣúgà kún un” tàbí “a kò fi ṣúgà kún un” kìkì bí:

(i) A kò bá fi ṣúgà kún un ní iye èyíkéyìí, gẹ́gẹ́ bí a ṣe túmọ̀ rẹ̀ nínú § 101.9(c)(6)(ii), tàbí èròjà mìíràn tó ní ṣúgà tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àropò ṣúgà tí a fi kún un, nígbà ṣíṣe tàbí kíkó sínú àpò; àti

(ii) Ọjà náà kò ní èròjà tó ní ṣúgà tí a fi kún un, bí jáàmù, jélì tàbí oje èso tí a mú lágbára; àti

**Ọ̀rọ̀ Codex Alimentarius tó kan èyí:

(a) A kò fi ṣúgà èyíkéyìí kún oúnjẹ náà (àwọn àpẹẹrẹ: sucrose, glucose, oyin, molasses, síròpù àgbàdo àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ);

ABALA 2 [2.2]

Ẹ jẹ́ ká wá wo èkejì nínú àwọn ẹ̀yà méjì ti abala àkọ́kọ́ ti àpilẹ̀kọ òfin náà.

Àwọn àdéhùn fún ìkéde nípa iye ṣúgà

Kò sí ṣúgà tí a fi kún un	Oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní monosaccharide tàbí disaccharide èyíkéyìí tàbí oúnjẹ mìíràn tí a fi kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn. Bí ṣúgà bá wà nínú oúnjẹ náà ní ti ẹ̀dá, àmì rẹ̀ gbọdọ̀ tún ní ọ̀rọ̀ “Ó NÍ ṢÚGÀ TÍ Ó WÀ NÍ TI Ẹ̀DÁ”.

Oúnjẹ náà kò gbọdọ̀ ní […] oúnjẹ mìíràn tí a fi kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn.

Ọ̀rọ̀ yìí dà bíi pé ó ṣe kedere, a sì lè lóye rẹ̀ pé a kò gbọdọ̀ fi oúnjẹ mìíràn kún un nítorí ànímọ́ rẹ̀ láti mú un dùn.

Síbẹ̀, a gbọ́dọ̀ béèrè àwọn ìbéèrè wọ̀nyí:

Ọ̀nà wo ni aláṣẹ yóò lò láti mọ ìdí tí a fi èròjà kan kún oúnjẹ?

Fún àpẹẹrẹ, bí olùṣe bá fi oyin kún ọjà rẹ̀, báwo ni yóò ṣe fi àmì sí i?

Bí olùṣe bá fi oyin kún ọjà rẹ̀ láti mú un dùn, tí ó sì ṣètò àmì rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “kò sí ṣúgà tí a fi kún un”, ìpinnu wo ni a ó ṣe bí aláṣẹ bá wá ṣàyẹ̀wò?

Bí a bá sọ fún olùṣe pé “ẹ lo oyin láti mú un dùn, nítorí náà àmì ‘kò sí ṣúgà tí a fi kún un’ tako òfin”, tí ó sì dáhùn pé “rárá, mo lo oyin gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń so èròjà pọ̀, gẹ́gẹ́ bí ohun ìkún, tàbí nítorí àwọn ànímọ́ iṣẹ́ rẹ̀”, kí ni aláṣẹ yóò ṣe?

A kò lè ka èrò inú ẹlòmíràn.

Nítorí náà, àpilẹ̀kọ òfin yìí dà bí èyí tí kò tíì ṣe kedere, tí ó sì ṣí sí ìlòkulò.

Ipò inú àpẹẹrẹ oyin yìí tún kan oje èso tí a mú lágbára àti àwọn ọjà mìíràn tí a lè fi kún un gẹ́gẹ́ bí àropò ṣúgà.

Ṣé àwọn àmì ọjà kan wà lórí àwọn àtẹ ọjà tí wọ́n ń lo àlàfo yìí ní àìtọ́?

A ti mẹ́nu kàn lókè pé FDA le sí i, ó sì ṣe kedere sí i lórí ọ̀rọ̀ yìí.

Bí a ṣe wo ọ̀rọ̀ FDA tó wà nísàlẹ̀, a rí pé a ka àwọn ọjà bí oyin sí ṣúgà ní kedere.

Nítorí náà, ìtumọ̀ FDA dènà ipò yìí ní kedere: ipò tó ṣí sí ìlòkulò, tí kò sì ṣeé ṣàwárí ìrúfin rẹ̀ nípa ọ̀nà ìmọ̀ ẹ̀rọ.

Bí FDA, Codex Alimentarius náà ṣàlàyé ọ̀rọ̀ yìí ní kedere.