BYWERKING, 16.08.2024: Die leemte in die wetgewing waarop ons in die onderstaande artikel gewys het, is in die nuut gepubliseerde riglyn uitgeklaar.
RIGLYN OOR DIE TURKSE VOEDSELKODEKS SE REGULASIE OOR VOEDINGSAANSPRAKE
ARTIKEL SE PUBLIKASIEDATUM, 15.04.2023
Kom ons ondersoek saam voedingsaansprake oor suiker. Ek het opgemerk dat sekere dele van die wetgewing onduidelik of onvolledig is, dat die bedryf dit nie ten volle verstaan nie en dat daar selfs verkeerde etikettering op die mark is.
Om die onderwerp te beoordeel, sal ons na Turkse voedselwetgewing, die Europese Unie se algemene voedselwetgewing, EFSA, die FDA, die WHO en Codex Alimentarius verwys.
Deel 1: Die aanspraak “suikervry”
Kom ons kyk eers na die bepaling in Turkse voedselwetgewing oor watter voedselprodukte as “suikervry” en “geen bygevoegde suiker” geëtiketteer mag word.
| Suiker | Laag | Die suikerinhoud per 100 g vaste voedsel mag nie 5 g oorskry nie; of die suikerinhoud per 100 mL vloeibare voedsel mag nie 2,5 g oorskry nie. |
|---|---|---|
| Suikervry | Die suikerinhoud per 100 g vaste voedsel of 100 mL vloeibare voedsel mag nie 0,5 g oorskry nie. | |
| Geen bygevoegde suiker | Die voedsel mag geen monosakkaried of disakkaried of enige ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe bygevoeg is, bevat nie. Indien suikers natuurlik in die voedsel voorkom, moet die etiket ook die vermelding “BEVAT SUIKERS WAT NATUURLIK VOORKOM” dra. |
Nota 1: Ons ondersoek nie die aanspraak oor ’n lae inhoud in hierdie artikel nie, aangesien begrip van die bepaling oor “suikervry” ook begrip van die bepaling oor ’n lae inhoud sal moontlik maak.
Soos ons in die bepaling hierbo sien, moet ’n voedsel hoogstens 0,5 % suiker bevat om as “suikervry” beskryf en geëtiketteer te word.
Die bepaling is duidelik, maar om dit te verstaan, moet ons na die omskrywing van suiker kyk.
Die vraag kan immers ontstaan: moet ons poliole as suiker beskou? Sorbitol is naamlik ’n monosakkaried en maltitol ’n disakkaried.
Dit is presies hier waar verwarring kan ontstaan.
Kan ’n voedsel wat maltitol bevat en 0,3 g suiker per 100 g het, byvoorbeeld as “suikervry” geëtiketteer word?
Om hierdie vraag te beantwoord, moet ons eers na die omskrywing van suiker kyk.
Omskrywing van suiker
ı) Suikers: alle monosakkariede en disakkariede wat in voedsel voorkom, met uitsluiting van poliole.
Op grond hiervan kan ’n voedsel as “suikervry” geëtiketteer word indien dit 0,5 g suiker of minder per 100 g bevat, hetsy die suiker natuurlik voorkom of tydens die proses bygevoeg is.
Nota 2: In Turkye bevat geen wetgewing waaraan ons onderworpe is ’n bepaling dat suiker nie by die betrokke voedsel gevoeg mag gewees het om dit as “suikervry” te etiketteer nie.
Om na die vraag hierbo terug te keer: voedsel wat maltitol of ander poliole bevat, kan as “suikervry” geëtiketteer word mits aan die voorwaardes vir die aanspraak voldoen word.
Deel 2: Geen bygevoegde suiker
AFDELING 1 [2.1]
Kom ons gaan oor na die aanspraak “geen bygevoegde suiker”.
Hierdie aanspraak lyk ingewikkeld, en selfs die wetgewing het dit nie heeltemal uitgeklaar nie.
Vier gesaghebbende instellings — die EU/EFSA, die FDA, die FAO/Codex Alimentarius en die WHO — verskil in hul omskrywings van suiker in hierdie verband.
Die EU-wetgewing waarna Turkse voedselwetgewing verwys, blyk hierdie saak nie ten volle uit te klaar nie en is meer buigsaam as die benaderings van die FDA, Codex Alimentarius en die WHO.
Van hierdie vier instellings behandel die FDA en die FAO/Codex Alimentarius die onderwerp die strengste en klaar hulle dit ten volle uit.
Hieronder volg opsommings van die vier instellings se omskrywings en riglyne.
Wetgewing van die Europese Unie (EU 2011)
Die Europese Unie se wetgewing (EU 2011) omskryf suikers as “alle monosakkariede en disakkariede wat in voedsel voorkom, met uitsluiting van poliole”. Voedsel sonder bygevoegde suikers word omskryf as voedsel sonder “enige bygevoegde monosakkariede of disakkariede”, of sonder “enige bygevoegde voedsel wat monosakkariede of disakkariede bevat en vir sy versoetende eienskappe gebruik word” (EC 2008, EU 2011).
EFSA (Europese Voedselveiligheidsowerheid)
Die Europese Voedselveiligheidsowerheid (EFSA) omskryf in sy wetenskaplike mening oor voedingsverwysingswaardes vir koolhidrate en dieetvesel (EFSA 2010a) bygevoegde suikers as “sukrose, fruktose, glukose, styselhidrolisate (glukosestroop, stroop met ’n hoë fruktose-inhoud) en ander geïsoleerde suikerpreparate wat as sodanig gebruik word of tydens voedselbereiding en -vervaardiging bygevoeg word” (sonder om die suikers in onversoete vrugtesap of heuning as bygevoegde suikers te tel). Totale suikers is die som van bygevoegde suikers en endogene suikers wat in vrugte, groente en graan voorkom, asook laktose in melkprodukte. Die Amerikaanse Instituut vir Geneeskunde (IoM) gee ’n soortgelyke omskrywing van bygevoegde suikers (IOM 2006).
WHO (Wêreldgesondheidsorganisasie)
Vir die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO 2015) sluit die term suikers intrinsieke suikers in wat deel van die struktuur van heel vrugte en groente is; suikers wat natuurlik in melk voorkom (laktose en galaktose); en vrye suikers, naamlik “monosakkariede en disakkariede wat die vervaardiger, kok of verbruiker by voedsel en drank voeg, en suikers wat natuurlik in heuning, stroop, vrugtesap en vrugtesapkonsentrate voorkom”. Die belangrikste verskil tussen die EFSA- en WHO-omskrywings is dat die WHO se “vrye suikers” nie net alle suikers dek wat tydens vervaardiging of deur die verbruiker by voedsel gevoeg word nie, maar ook dié wat in vrugtesap en heuning of stroop voorkom.
FDA (Voedsel- en Geneesmiddeladministrasie)
In die VSA verklaar die Voedsel- en Geneesmiddeladministrasie (FDA 2017) dat “die omskrywing van bygevoegde suikers suikers insluit wat tydens die verwerking van voedsel bygevoeg word of as sodanig verpak word, en dit sluit suikers (vrye suikers, mono- en disakkariede), suikers uit stroop en heuning, en suikers uit gekonsentreerde vrugte- of groentesap in wat die hoeveelheid oorskry wat in dieselfde volume 100 persent vrugte- of groentesap van dieselfde soort verwag sou word. Die omskrywing sluit vrugte- of groentesap wat uit 100 persent vrugtesap gekonsentreer is en aan verbruikers verkoop word (byvoorbeeld bevrore 100 persent vrugtesapkonsentraat), asook sekere suikers wat in vrugte- en groentesap, jellies, konfyt, ingemaakte vrugte en vrugtesmere voorkom, uit”.
Codex Alimentarius — aansprake oor nietoevoeging
7. AANSPRAKE OOR NIETOEVOEGING
7.1 Nietoevoeging van suikers
Aansprake dat suikers nie by ’n voedsel gevoeg is nie, mag gemaak word indien aan die volgende voorwaardes voldoen word.
(a) Geen suikers van enige soort is by die voedsel gevoeg nie (voorbeelde: sukrose, glukose, heuning, melasse, mieliestroop, ens.);
(b) Die voedsel bevat geen bestanddele wat suikers as ’n bestanddeel bevat nie (voorbeelde: konfyt, jellies, versoete sjokolade, versoete vrugtestukkies, ens.);
(c) Die voedsel bevat geen suikerbevattende bestanddele wat bygevoegde suikers vervang nie (voorbeelde: gekonsentreerde vrugtesap wat nie met water tot sy oorspronklike konsentrasie hersaamgestel is nie, gedroogdevrugtepasta, ens.); en
(d) Die suikerinhoud van die voedsel self is nie deur ander middele verhoog tot bo die hoeveelheid wat die bestanddele bydra nie (voorbeeld: die gebruik van ensieme om stysel te hidroliseer en sodoende suikers vry te stel).
Al die bogenoemde omskrywings en riglyne is volledig in die verwysingsafdeling beskikbaar.
Aangesien ons huidige onderwerp Turkse voedselwetgewing is, kom ons beoordeel die saak volgens daardie wetgewing.
Die betrokke bepaling in Turkse voedselwetgewing lui soos volg.
| Suiker | Laag | Die suikerinhoud per 100 g vaste voedsel mag nie 5 g oorskry nie; of die suikerinhoud per 100 mL vloeibare voedsel mag nie 2,5 g oorskry nie. |
|---|---|---|
| Suikervry | Die suikerinhoud per 100 g vaste voedsel of 100 mL vloeibare voedsel mag nie 0,5 g oorskry nie. | |
| Geen bygevoegde suiker | Die voedsel mag geen monosakkaried of disakkaried of enige ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe bygevoeg is, bevat nie. Indien suikers natuurlik in die voedsel voorkom, moet die etiket ook die vermelding “BEVAT SUIKERS WAT NATUURLIK VOORKOM” dra. |
Kom ons ondersoek die bepaling deel vir deel.
Die bepaling sê:
Die voedsel mag geen monosakkaried of disakkaried of enige ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe bygevoeg is, bevat nie.
Kom ons verdeel die sin in twee sonder om die betekenis te verander:
1- Die voedsel mag geen monosakkaried of disakkaried bevat nie.
2- Of enige ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe bygevoeg is.
Die stelling lyk duidelik, nie waar nie? Dit mag geen mono- of disakkaried bevat nie. Moet ons dan verstaan dat die voedsel onder geen omstandighede ’n mono- of disakkaried mag bevat nie? Maar hier is ’n teenstrydigheid, want die tweede deel van die bepaling sê:
Indien suikers natuurlik in die voedsel voorkom, moet die etiket ook die vermelding “BEVAT SUIKERS WAT NATUURLIK VOORKOM” dra.
Ons wonder dus of daar dalk ’n vertaalprobleem is en kyk na die oorspronklike bepaling in die EU-wetgewing.
GEEN BYGEVOEGDE SUIKER (oorspronklike EU-bepaling — vertaling)
’n Aanspraak dat suikers nie by ’n voedsel gevoeg is nie, en enige aanspraak wat waarskynlik dieselfde betekenis vir die verbruiker het, mag slegs gemaak word indien die produk geen bygevoegde mono- of disakkariede of enige ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe gebruik word, bevat nie.
Indien suikers natuurlik in die voedsel voorkom, behoort die etiket ook die vermelding “BEVAT SUIKERS WAT NATUURLIK VOORKOM” te dra.
Wanneer ons na die oorspronklike bepaling kyk, is die bewoording duidelik:
1- die produk bevat geen bygevoegde mono- of disakkariede nie
Daar is dus duidelik ’n vertaalprobleem. Hieruit verstaan ons dat ons moet let op of mono- of disakkariede bygevoeg is, eerder as of die voedsel dit bevat.
WAT VAN POLIOLE? HULLE WORD NIE GENOEM NIE!
Kom ons kyk na hierdie voorbeeld:
Stel jou ’n voedsel voor wat natuurlik 5 % suiker bevat en waarby maltitol gevoeg word. Hoe behoort die voedingsaanspraak in hierdie geval gemaak te word?
Omdat die voedsel 5 % suiker bevat, kan dit nie as “suikervry” geëtiketteer word nie.
Omdat maltitol bygevoeg is, behoort dit ook nie as “geen bygevoegde suiker” geëtiketteer te word nie, want maltitol is ’n disakkaried en die bepaling vir hierdie aanspraak sê dat disakkariede nie bygevoeg mag word nie, sonder enige stelling wat poliole van die omvang daarvan uitsluit.
Maar is hierdie situasie logies?
Indien die suikerinhoud van ’n voedsel ≤ 0,5 % is, kan die aanspraak “suikervry” ná die byvoeging van maltitol gemaak word, maar nie “geen bygevoegde suiker” nie. Sonder ’n wetenskaplike verwysing is dit ’n teenstrydigheid. Daarom behoort daar by die tweede deel van die betrokke bepaling, waar “geen bygevoegde suiker” omskryf word, gevoeg te word dat poliole uitgesluit is.
Moet ’n vervaardiger wat die wetgewing ondersoek, só redeneer?
“Daar is geen inligting dat poliole uitgesluit is van die aanspraak ‘geen bygevoegde suiker’ nie, maar die naam sê juis ‘geen bygevoegde suiker’, en aangesien poliole van die omskrywing van suiker uitgesluit is, kan ek die etiket gebruik selfs wanneer ek ’n poliol by die produk voeg.”
’n Wetsbepaling moet duidelik en verstaanbaar wees. Die FDA* en Codex Alimentarius het hierdie saak duidelik en verstaanbaar verwoord** en uitdruklik gesê dat die betrokke bygevoegde bestanddele nie suikers mag wees nie. Omdat die bepaling in die Turkse Voedselkodeks nie verduidelik “ek praat van suiker” nie, weet diegene wat daaraan onderworpe is nie watter weg om te volg nie.
*Die betrokke FDA-stelling:
Die terme “geen bygevoegde suiker”, “sonder bygevoegde suiker” of “geen suiker bygevoeg nie” mag slegs gebruik word indien:
(i) Geen hoeveelheid suikers, soos omskryf in § 101.9(c)(6)(ii), of enige ander suikerbevattende bestanddeel wat funksioneel bygevoegde suikers vervang, tydens verwerking of verpakking bygevoeg word nie; en
(ii) Die produk geen bestanddeel met bygevoegde suikers, soos konfyt, jellie of gekonsentreerde vrugtesap, bevat nie; en
**Die betrokke Codex Alimentarius-stelling:
(a) Geen suikers van enige soort is by die voedsel gevoeg nie (voorbeelde: sukrose, glukose, heuning, melasse, mieliestroop, ens.);
AFDELING 2 [2.2]
Kom ons kyk nou na die tweede fragment van die eerste deel van die bepaling.
| Geen bygevoegde suiker | Die voedsel mag geen monosakkaried of disakkaried of enige ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe bygevoeg is, bevat nie. Indien suikers natuurlik in die voedsel voorkom, moet die etiket ook die vermelding “BEVAT SUIKERS WAT NATUURLIK VOORKOM” dra. |
|---|
Die voedsel mag geen […] ander voedsel wat vir sy versoetende eienskappe bygevoeg is, bevat nie.
Hierdie stelling lyk duidelik en kan verstaan word as dat geen ander voedsel vir sy versoetende eienskappe bygevoeg mag word nie.
Die volgende vrae behoort egter gevra te word:
Hoe sal die owerheid vasstel vir watter doel ’n bestanddeel by ’n voedsel gevoeg is?
Hoe moet ’n vervaardiger byvoorbeeld sy produk etiketteer indien hy heuning daarby voeg?
Indien die vervaardiger heuning vir versoeting byvoeg, die etiket as “geen bygevoegde suiker” voorberei en daarna deur die owerheid geïnspekteer word, watter besluit sal geneem word?
Indien die vervaardiger meegedeel word “jy het heuning vir versoeting gebruik, daarom oortree die etiket ‘geen bygevoegde suiker’ die wet”, maar antwoord “nee, ek het die heuning as ’n bindmiddel, as ’n vulmiddel of weens sy funksionele eienskappe gebruik”, hoe sal die owerheid optree?
Dit is nie moontlik om iemand anders se bedoelings te lees nie.
Hierdie wetsbepaling blyk dus nie uitgeklaar te wees nie en is vatbaar vir misbruik.
Die situasie in die heuningvoorbeeld geld ook vir vrugtesapkonsentraat en soortgelyke produkte wat as suikervervangers bygevoeg kan word.
Is daar handelsmerke op winkelrakke wat hierdie leemte misbruik?
Ons het hierbo genoem dat die FDA hierdie saak strenger en duideliker benader.
Wanneer ons na die FDA-stelling hieronder kyk, sien ons dat produkte soos heuning uitdruklik as suiker beskou word.
Die FDA se omskrywing voorkom dus uitdruklik hierdie situasie wat vatbaar vir misbruik is en waarvan die oortreding tegnies nie vasgestel kan word nie.
Die FDA se omskrywing
In die VSA verklaar die Voedsel- en Geneesmiddeladministrasie (FDA 2017) dat “die omskrywing van bygevoegde suikers suikers insluit wat tydens die verwerking van voedsel bygevoeg word of as sodanig verpak word, en dit sluit suikers (vrye suikers, mono- en disakkariede), suikers uit stroop en heuning, en suikers uit gekonsentreerde vrugte- of groentesap in wat die hoeveelheid oorskry wat in dieselfde volume 100 persent vrugte- of groentesap van dieselfde soort verwag sou word. Die omskrywing sluit vrugte- of groentesap wat uit 100 persent vrugtesap gekonsentreer is en aan verbruikers verkoop word (byvoorbeeld bevrore 100 persent vrugtesapkonsentraat), asook sekere suikers wat in vrugte- en groentesap, jellies, konfyt, ingemaakte vrugte en vrugtesmere voorkom, uit”.
Soos die FDA omskryf Codex Alimentarius hierdie saak ook duidelik.
Codex Alimentarius — aansprake oor nietoevoeging
7. AANSPRAKE OOR NIETOEVOEGING
7.1 Nietoevoeging van suikers
Aansprake dat suikers nie by ’n voedsel gevoeg is nie, mag gemaak word indien aan die volgende voorwaardes voldoen word.
(a) Geen suikers van enige soort is by die voedsel gevoeg nie (voorbeelde: sukrose, glukose, heuning, melasse, mieliestroop, ens.);
(b) Die voedsel bevat geen bestanddele wat suikers as ’n bestanddeel bevat nie (voorbeelde: konfyt, jellies, versoete sjokolade, versoete vrugtestukkies, ens.);
(c) Die voedsel bevat geen suikerbevattende bestanddele wat bygevoegde suikers vervang nie (voorbeelde: gekonsentreerde vrugtesap wat nie met water tot sy oorspronklike konsentrasie hersaamgestel is nie, gedroogdevrugtepasta, ens.); en
(d) Die suikerinhoud van die voedsel self is nie deur ander middele verhoog tot bo die hoeveelheid wat die bestanddele bydra nie (voorbeeld: die gebruik van ensieme om stysel te hidroliseer en sodoende suikers vry te stel).